fbpx
  • Nederlands
  • Deutsch
  • English

Blog VIB

Voorkom hittestress bij melkvee

vrijdag, 3 juli 2020

Omdat we zien dat vooral ook na een periode van hitte de gevolgen te merken zijn, willen we nogmaals de aandacht vestigen op het voorkomen van hittestress bij (melk)koeien. Want de effecten van deze stress kunnen groot zijn.
Hittestress bij koeien komt elk jaar opnieuw voor. Praktisch elke zomer kent één of meerdere periodes van extreme hitte. Deze hitte heeft invloed op de koeien. Niet alleen omdat het zo warm is. Ook omdat er door droogte minder vers gras van goede kwaliteit beschikbaar is en omdat koeien met hittestress minder gras opnemen dan op een ’gewone’ dag. Dit heeft invloed op de gezondheid van de koeien.

Wanneer heeft een koe hittestress?
Een koe heeft al snel last van hitte. Vanaf ongeveer 20 graden Celsius wordt het eigenlijk al te warm voor haar. Wel kan ze zichzelf met die temperatuur nog voldoende koelen, zodat ze gewoon kan blijven functioneren en melk produceren. Naast de temperatuur heeft ook de luchtvochtigheid veel invloed op de mate van hittestress bij koeien. Hoe hoger de luchtvochtigheid, hoe meer last de koe van hittestress heeft.
Een koe kan een langere periode goed omgaan met hitte. Een belangrijke voorwaarde is wel dat er voldoende voer en water beschikbaar moet zijn. Beide heeft ze nodig om te koelen.

Welke gevolgen heeft hittestress?

Een koe die hittestress ervaart, gaat minder eten. Dit heeft direct gevolgen op haar gezondheid. Voeding is namelijk belangrijk voor alle processen. Als een koe niet goed eet, komt ze in een negatieve energiebalans. Dit kan dezelfde gevolgen hebben als bij een verse koe. Hittestress kan gevolgen hebben voor de productie, uiergezondheid, vruchtbaarheid en klauwen.

Een koe die niet voldoende eet kan pensverzuring ontwikkelen. Omdat ze niet voldoende voer opneemt en dus niet voldoende gaat herkauwen, wordt er onvoldoende natriumbicarbonaat aangemaakt. Dit natriumbicarbonaat moet de pens beschermen tegen pensverzuring en daarmee tegen andere gezondheidsproblemen. Daarom is het voeren van natriumbicarbonaat een belangrijk onderdeel van het zomerrantsoen; zowel voor weiders als niet-weiders.

Een koe met pensverzuring heeft meer kans op klauwproblemen, bijvoorbeeld bevangenheid. Bij bevangenheid raakt de klauwhoorn ‘misvormd’ door de pensverzuring. Door de verzuring komen er gifstoffen vrij, welke worden opgeslagen in de klauwen. Deze misvorming komt vooral voor bij koeien die al ouder zijn, omdat zij minder goede kans hebben om te herstellen dan vaarzen. De bevangenheid kan ook door mastitis of een andere ontsteking komen.

Ook vruchtbaarheid is afhankelijk van de voedingstoestand van de koe. Als een koe met hittestress minder eet en dit duurt een aantal dagen, dan heeft dit invloed op de vruchtbaarheid.  Dit komt omdat de koe ondervoed raakt. Haar lichaam reageert daarop door zich niet klaar te maken voor de dracht. Vaak vindt er geen eisprong plaats of kan het eitje zich niet innestelen.
Een koe die in de hitte kalft, heeft meer kans op problemen rondom afkalven (bv. melkziekte). Ook ligt de oorzaak in het feit dat ze rondom het afkalven minder is gaan eten; deels vanwege het kalven maar ook omdat hitte de opname van voer verminderd. De koe heeft daardoor ook meer kans op problemen als met nageboorte blijven staan en melkziekte. Daardoor is het herstel van de dracht en het afkalven moeilijker en de kans op bijvoorbeeld baarmoederontsteking groter.

Als laatste heeft hittestress ook invloed op de uiergezondheid. Doordat de koe minder voer opneemt, neemt de weerstand af. Dit terwijl bacteriën in de hitte juist extra gaan ontwikkelen en de kans op een infectie vergroot wordt. Het is daarom belangrijk om extra alert te zijn op hygiëne. Zowel in de stal, als daarbuiten. Voorkom dat veel koeien op 1 plek (bijvoorbeeld onder bomen of rond de waterbak) blijven hangen. Maar wees ook kritisch op de hygiëne in de melkstal, ligboxen en afkalfstal.

Hittestress bij jongvee en droge koeien

Bij warm weer hebben ook de dieren die geen melk produceren last van hittestress. Hiervoor werd al de hoog drachtige koe genoemd, die rondom het afkalven te weinig voer opneemt en daardoor melkziekte kan krijgen. Een ander voorbeeld is de pink die (weer) niet tochtig gezien wordt, waardoor ze nog later aan de melk komt. In beide situaties nemen de dieren minder voer op.
Bij de droge koeien is het alert zijn op voeropname en ligbox-hygiëne belangrijk. Ook de mogelijkheid om beperkt water op te nemen moet hier op orde zijn.

Bij het jongvee (alle leeftijdscategorieën), is het belangrijk dat zij naast voer ook onbeperkt fris en vers water tot hun beschikking hebben. Let ook op de kalfjes in de iglo`s, die wel in de schaduw liggen maar in een erg warme iglo. Als een kalf of koe meer drinkt, gaat ze ook makkelijker meer voer opnemen en blijft ze beter op energieniveau.

Acties bij hittestress

Belangrijke punten om extra op te letten bij hittestress:

  • Stem het moment van voeren af op de hitte. Voer ‘s avonds zodat de koeien, als de temperatuur zakt, gelijk vers voer ter beschikking hebben en dus meer voer op gaan nemen. Een andere optie is om twee maal per dag te voeren. Er ligt dan`s ochtends en`s avonds vers voer voor het voerhek, wat de opname bevorderd.
  • Maak waterbakken elke dag schoon, om zo de wateropname te bevorderen.
  • Kijk kritisch naar wat je voert: is het product schoon en fris of zit er broei in?
    Zo ja? Wat kun je hier aan doen? Is het mogelijk om in het vervolg een lagere kuil te maken zodat de voersnelheid hoger wordt?
  • Voer natriumbicarbonaat bij; 250 gram per koe per dag. Wees voorbereid en zorg dat je tijdens de zomer altijd voldoende op voorraad hebt.
  • Haal koeien eerder naar binnen en/of weidt de koeien in twee delen, zodat de koeien op het heetste van de dag binnen zijn.
  • Wees extra alert zijn op hygiëne in de ligboxen; vaker schoon krabben en instrooien. Alert zijn op melk uitlekken.
  • Gebruik een goed dip of spray na het melken. Eventueel kunnen de droge koeien en hoog drachtige vaarzen ook al behandelt  worden als extra bescherming.
  • Geef zelfs de jongste kalfjes extra water. Tijdens hitte hebben ook zij extra vocht nodig om te koelen.

Geschreven door: Dianne Benschop

Wil je meer weten over het voorkomen van hittestress bij melkkoeien?

Neem dan contact met ons op: info@vibconsulting.nl of +31 (0) 592 614265